دکتر نوروزعلی محمداُف

 متهّم  سیاسی ـ مطبوعاتی یا  متهم عقاید پان ترکیستی؟!

چند ماهی ست که بازداشت یکی از فرزندان تالش در جمهوری آذربایجان نگرانی هایی را برای تالشان در دوسوی مرز ایران و جمهوری آذربایجان و اقصی نقاط دنیا به همراه  آورده است. دکتر نوروزعلی محمداف از جمله تالشان جمهوری آذربایجان است که همه او را به عنوان یک فعال عرصه های فرهنگی و پژوهشی می شناسند و کسی سراغ ندارد که او اهل فعالیت های سیاسی باشد. او در کنار تدریس در دانشگاه ، مشغول مطالعه و تحقیق و پژوهش در عرصه های مختلف زبان شناسی و مباحث مربوط به زبان تالشی و فرهنگ تالشان در جمهوری آذربایجان بود که ما حصل آن به صورت آثاری از جمله فرهنگ لغات و ... منتشر شده است. گذشته از آن، او مدیریت نشریه تولشی صَدو (صدای تالش) را نیز به عهده داشت که به نوشتن درباره تالشان جمهوری آذربایجان و جمهوری های خود مختار اتحاد جماهیر شوروی سابق و تالشان ایران می پرداخت. او همچنین عضو  و معاون مرکز فرهنگی تالشان جمهوری آذربایجان بود  و در کنار مردانی چون پروفسور سیف الله اسد الله یف و... به فعالیت های فرهنگی و پژوهشی می پرداخت. اما این که چرا دولت آذربایجان به یک باره او را هدف اتهامات عجیب و غریبی چون جاسوسی برای ایران قرار داده است ، نه تنها جای تعجب دارد که می توان گفت جای درنگ ویژه دارد. با نگاهی به آن چه که از طرف دولت آذربایجان به نام اتهامات دکترنوروزعلی مطرح شده است ، می توان دریافت که او نه تنها یک متهم سیاسی ـ مطبوعاتی و ... نیست ، بلکه تنها گزینه ای بوده که دولت آذربایجان و دارندگان عقاید پان ترکیستی آن کشور ـ که حضور اقوامی چون تالش در آن کشور را بر نمی تابند ـ به منظور زهر چشم گرفتن از فعالان فرهنگی کشورشان در عرصه مطالعات مربوط به اقوام غیر ترک زبان، هدف تیر خود قرار داده و بی توجه به قوانین بین المللی و حقوق متهمینِ حتی سیاسی، به محاکمه او پرداخته و با انواع روش ها سعی در شکستن او و خانواده وی و دیگر فعالان عرصه فعالیت های فرهنگی تالش در جمهوری آذربایجان دارد. لذا برای رسیدن به اهداف شان او را در بدترین شرایط ممکن مورد شکنجه روحی ( و بی شک جسمی) قرار داده ، خانواده اش را به تحمل شرایط نامناسب و سختی های متعدد مجبور نموده اند و حتی با افزایش فشارهای روحی و روانی بر خانواده اش ، سبب بیماری و در نهایت مرگ فرزند جوانش می شوند. از آن گذشته در ادامه راه به دستگیری، بازداشت و محاکمه ناعادلانه او و دیگر تالشان دستگیر شده چون المان قلی یف، آتاخان ابیل اف و علی ناصر و ... می پردازند. نکته جالب توجه این که آن ها با انحاء مختلف به شکنجه روحی ، روانی  افراد مذکور پرداخته و بیان هر جمله ای را دال بر گناهکار بودن شان تلقی نموده و در نهایت دکتر نوروزعلی را به ده سال زندان و المان قلی یف را به شش سال حبس محکوم می کنند. المان قلی یف نیز از جمله همراهان و همکاران نوروزعلی بوده و از جمله فعالان فرهنگی تالش آن سوی مرز است که بی شک در زیر شکنجه های روحی و روانی و جسمی  دولت آذربایجان مجبور شده هموطن برادر و هم قومی همزبان خود نوروزعلی را متهم به جاسوسی برای ایران و دریافت کمک مالی از دولت ایران با واسطه گری یک تالش ایرانی نموده است. نکته دیگر این که اتهام اصلی نوروزعلی محمداُف انتشار مقالات متعددی در نشریه صدای تالش است که به زبان و فرهنگ و قومیت تالشان در آن ها پرداخته است. یعنی دولت آذربایجان مقالات و مطالب فرهنگی ، ادبی و هنری منتشر شده در نشریه صدای تالش را نیز مقالاتی سیاسی و برخلاف امنیت ملی کشور آذربایجان قلمداد کرده و آن ها را به معنای جاسوسی برای ایران دانسته است!! توجه به این اتهامات خود بیانگر این نکته است که بازداشت و محاکمه و ... این متهمان از روی یک طرح از پیش برنامه ریزی شده و حساب شده انجام گردیده و هدف نه تنها تلاش برای امنیت کشور آذربایجان نبوده ، بلکه می توان گفت که هدف اصلی از اجرای این طرح زیر فشار قرار دادن گروه های قومی غیر ترک زبان ساکن در جمهوری آذربایجان است؛تا آن ها دیگر نه تنها به خود جرأت ندهند که در زمینه قومیت خود دست به انجام مطالعات و تحقیقاتی بزنند ، بلکه اندک اندک وابستگی های قومی خود را نیز فراموش نمایند. که به نظر می رسد اگر این روند ادامه پیدا کند ، بیشترین زیان در این میان متوجه تالش ها خواهد شد. لذا به نظر می رسد دولت ایران ( که تالشان جمهوری آذربایجان دلبستگی خاصی به ایران زمین دارند)و سازمان های فعال بین المللی در عرصه های مختلف حقوقی و فرهنگی و ... باید در این باره به جمهوری آذریابجان تذکرات لازم را داده و سعی در رفع مشکلات پیش آمده و رفع اتهام از محکومین نمایند. چه اگر این روند ادامه پیدا کند ، به نظر می رسد در دراز مدت می تواند خطرات سیاسی، فرهنگی و اجتماعی خاصی برای عرصه بین الملل در این گوشه از جهان رخ نماید. خطراتی چون تقویت افکاری مشابه افکار نئونازیست های آلمانی که رگه هایی از آن را می توان در پات ترک های آن سوی مرز و حتی در داخل ایران دید. در حالی که این از بدیهیات است که کشورهای مختلف منطقه از قومیت های مختلفی تشکیل شده اند و دولت ها باید این را بپذیرند و به قومیت های متعدد احترام بگزارند. امید که دولت آذربایجان در این باره در برنامه های خود تجدید نظر نموده و نسبت به آزادی محکومین این پرونده یعنی نوروزعلی محمد اف و حتی المان قلی یف ـ که اینک در ذهن برخی از تالشان حتی متهم به خیانت به تالشان نیز شده ـ ، اقدام نماید، تا اثبات نماید که اصول دموکراسی ای را که مدعی آن است در حداقل شرایط ممکن رعایت می کند.